Pahalılık ve yüksek enflasyon, farklı sektör ve alanlardaki fiyat zamlarına, devlet tarafından üst sınır getirilmesine neden oldu, ama uygulamaya esas oranlardaki farklılıklar da, eşitlik, denge tartışması, çözüm beklentisi oluştu.
Her şey;
Konut kiralarına yapılacak zamlara %20 oranında sınır getirilmesiyle başlamıştı, ticari kiralamalarda aynı uygulamaya gidilmemesi, mevcut koşullarda sıkıntıyı, eşitlik, denge bozukluğunu gündeme getirdi.
Asıl tuhafı…
Bir yanda;
Devletin istatistik kurumu TÜİK’in iddiasına pardon tespitine göre 2022 yılına ait yani geçmiş yıla ait %64.27 enflasyon var.
Diğer yanda;
Devletin vergi ve harç zamlarına esas olmak üzere, süregelen hesaplamaya tabi olarak, %122.93 oranıyla oluşan bir artış uyarlaması görülüyor.
Ortada;
Fiyat zamları için esas alınabilecek, ama aralarında tutarsızlık görüntüsü bulunan farklı çifte oranlarla karşı karşıyayız.
Arada kalan;
Asgari ücrete yapılan yüksek zammın daha aşağısında zam alan mesleki eğitimli memurlar ile memur ve işçi emekleri ile esnaf kesimi oluyor.
Yarının büyüklerini eğiten;
Elektrik ve doğalgaz giderleri epey yükselen, asgari ücret zammıyla personeline ait maaşlar için makas oluşturması gereken, epey zamlanan gıda sektöründen öğünler temin eden özel okullara da, üst sınır freni gelmişti.
Ekmek ve diğer unlu mamülleri üreten fırınların giderleri çok artış gösterdi, ama zincir marketlerdeki gibi, fiyatlar sürekli artamıyor.
Hizmetini 24 saat sürdüren akaryakıt istasyonları da, zincir marketlerin aksine, insiyatifle zam yapamıyor.
Günlük hayatın döngüsünde önemli yere sahip şehirlerarası otobüs terminallerini işletenlerin belediyeler ve özel işletmecilerin de, esnafının da bu dönemde ticareti zorlaştı.
Velakin…
Fabrikalara vergilerinden sigorta primlerine varıncaya kadar uygulanan teşvikin, devlet katkısının aynısı, günlük hayatın döngüsünde öneme sahip işletmeci, esnaf olarak da bekleniyor.
Zira…
Fabrikaların tütmesi, ihracat ve dolayısıyla cari açığın düşmesi için ne kadar önemli ise, ticaret de günlük hayatın idamesi olarak öne çıkıyor.
Devleti kurumu olan;
Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün tarihi çarşı ve hanlardaki kiracıları da, % 72 olarak, yüksek yeni zamlarla karşılaştı.
Neye göre, böyle oran çıktı?
Milli Eğitim Bakanı Mhamut Özer’in, ilköğretim, ortaokul ve liselerdeki kantinlere uygulanacak kira zamlarına, %25 oranıyla üst sınır getirildiğini açıklaması, bu esnafı sevindirdi.
Karar açıklanınca…
Şimdi;
Üniversitelerin kantinlerini işletenler de, belediyelerin kiracıları da, kurumlarından makul zam veya merkezi yönetimden sektörleri için zamma üst sınır getirilmesini, emsal uygulamalarla bekliyorlar, talep ediyorlar.
En başta;
İfade ettiğimiz üzere…
Devletin konut kiralarıyla başlayan zamda üst sınır müdahalesi ve kararı, ardından farklı veya aynı sektörler, alanlar olarak tartışmaları ve beklentileri de gündeme getirdi.
