Bursa’nın belediyeciliğiyle seferber olunan ‘Tarihi Hanlar’, böyle anıldığı gibi, tarihi ve kültürel miras mıdır ya taşlarla yapılan sıradan ‘İş Merkezi’ midir?
Kararlılıkla;
Bursa’nın belediyeciliği, Tarihi Hanlar Bölgesi’nin iyileştirilmesi için restorasyonlar ve dış cephe çalışmaları, standardı yürüttü.
Büyük mesafe kaydedilirken;
Aslında devamı getirilmesi ve bütünlülüğü sağlanması gereken bir envanterin de mevcudiyeti var.
Son birkaç yıldır;
Tarihi Hanlar Bölgesi ve barındırdığı çarşılarında, ilk baştaki disiplin ve düzenden sapmaların olduğu görülüyor.
Giderek;
Dış cephe disiplini kaybediliyor.
Kapalıçarşı ve Uzunçarşı da dahil olmak üzere, cepheler, isteyenin istediği şekilde kullanılmaya başlandı.
…Ve!
Tarihsel kimliğe uyum gerekçesiyle getirilen tabela standardı da özellikle dikkati çeken bozulma oldu ve terk edilen örnekler oluştu.
Koza Han…
En tanınan ve İpek Yolu’ndaki önemiyle bilinen Koza Han, diğer tarihi hanlar gibi, sıradan ‘İş Merkezi’ görüntüsü veriyor.
Ticaretin yürütüldüğü katın açık alanları, işyerlerinin müstakil ticari alanlarına dönerken, trajik görüntülerle karşılaşılıyor.
Bir kentli…
Geçen gün dolaşırken;
İşyerlerinin masaları, sandalyeleri, işyerlerine ait olduğunu göstermek için uyarı bilgi ve başkalarına yasaklayan oturma uyarılarıyla karşılaşıyordu.
Bu nedenle;
Yerel halkın, yerli ve yabancı turistlerin rahat dolaşımına, tarihi solumalarına ve fotoğraf alabilmelerine engel durumlar, yakışmıyor.
Dahası…
Vatandaş, oturma yerlerine tepki gösterince, “Kimse kaldıramaz!” diyen ve kendi üstünlüğünü kuran ticari anlayışla karşılaşılıyor.
‘İş Merkezi’ gibi görülen tarihi han ve çarşıların, geç sayılabilecek vakitte açılması ve erken sayılabilecek vakitte kapanması da, turizmle uyumlu olmuyor.
Şayet…
İlgili kurumlarca;
Kamusal gözetim ve denetimde daha da geç kalınır ise, büyük çaba ve geçirilen zamanın emeği boşa gidecek.
Nitekim…
UNESCO Alan Yönetimi Başkanlığı’nın geçen yıla ait 2021-2026 Yönetim Planı, kurumlararası diyalog ve koordinasyon sorununu vurguluyordu.
Sözünü ettiğimiz bu yönetim planında, uyarılar vardı ve nitekim UNESCO’da da, gözlem refleksi oluştu.
Bu gelişme karşısında…
Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi’nce karara bağlanan bu yönetimsel planlama, ilgili kurumlar kadar, topluma da sorumluluk yüklüyor.
Bursa’nın 1326 yılında Osmanlı Devleti’nin idaresine geçmesinin 900.yıldönümü fotoğrafına sayılı yıllar kala, böyle bir vaziyet var.
UNESCO Dünya Kültür Mirası’nın listesindeki ünlü Tarihi Hanlar Bölgesi’nden söz ediyoruz.
Bursa’nın turizmi için…
Belediyecilik, çabalar gösteriyor.
Merkezi yönetimden beklentiler bulunurken, son yıllarda farkedilen boyutta da adımlar geliyor.
Velakin…
Bu çabalar;
Tarihi han ve çarşılarda tek başına ve mutlak bir ticaretin dönmesi için tüm kent için yapılıyor.
Bursa’da;
UNESCO teşkilatıyla organik bağı olmayan, ama aynı isimle aynı felsefe ve hedef için kurulan gönüllü sivil toplum kuruluşumuz var.
Bursa UNESCO Derneği’nin, tarihi han ve çarşılarda ‘aynanın öteki yüzü’ için de sahada olması, ihtiyaç görülüyor.
Böyle derken…
Bursa Ticaret ve Sanayi Odası ile Bursa Esnaf Sanatkarlar Odaları Birliği’ni öne çıkaralım.
Tarihi han ve çarşıların kimliği nedeniyle yaşanan sahadaki bazı olumsuzluklar, onları da bağlıyor ve sıkıntıya düşürüyor.
UNESCO Alan Yönetimi Başkanlığı’nın eylem programı ve beklentilerine paralel olarak, güçlü sivil insiyatifin önemi bulunuyor.
Tarihi Han ve Çarşılar’da, ticaretin emekzi muhataplarıyla diyalog kurulması ve kamusal yönetime destek olunabilmesinin önemi arttı.
Kamusal yönetim otoritesine, ihtiyaç görülüyor.
Trajiye bakın…
Büyük Britinya’nın kraliçesi geleceği için Koza Han, olması gereken bir düzen ve davranış refleksiyle kapılarını açtı, ama günlük hayatımıza döndüğümüzde ise, özümüze döndük.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın desteğiyle Tarihi Hanlar’ın ortaya çıkarılmasını sağlayacak proje, başarıyla sürüyor, ama tarihi ve kültürel miras ve disiplini için toplumsal sahiplenme ve destek de gerekiyor.
Bursa Valiliği, Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Osmangazi Belediyesi’nin, Tarihi Han ve Çarşılar’daki eskiye dönüş adımlarını, eskiye dönüş tehlikesini değerlendirmesi gerektiği görülüyor.
