banner142

banner137

banner4

banner88

banner86

banner102

Merak edip araştırdı, 205 çeşit mantarın tadına baktı

Mantar araştırmacısı Naim Güleç, doğayı sevdiği ve mantarları merak ettiği için bunlardan 205’inin de tadına baktığını söyledi.

YAŞAM 07.11.2021, 10:51
Merak edip araştırdı, 205 çeşit mantarın tadına baktı
banner11

Uzun yıllardır mantarlar üzerine araştırmalar yapan araştırmacı Naim Güleç, çocukluğundan beri merak duyduğu, üniversite sonrasında ise hobi edindiği mantarları araştırıyor. Türkiye’nin birçok bölgesinde yaptığı saha araştırmaları neticesinde bine yakın mantarı doğada bulup inceleyen ve hangi tür olduğunu araştırarak cins ve tür tespitinde bulunan Naim Güleç, zehirsiz ve lezzetli olan 205 mantar türünün de tadına baktı. Çocukluğundan beri mantarlara ilgi duyduğunu belirten Naim Güleç, “Yüzde 70’e yakını ormanlarla kaplı olan Kastamonu’da doğup büyümek mantarlara ilgiyi de beraberinde getiriyor. İlk önce amca ve teyzelerle mantara giderdik. 15 yaşına geldiğimde artık tek başıma keşfe çıkıyordum. 18 yaşıma geldiğimde 20’ye yakın mantarı tanıyordum. Üniversite için geldiğim İstanbul’da da neden mantarlar olmasın diye düşündüm. İlk etapta Üsküdar Çamlıca korularına baktım ancak yeterli çeşit yoktu. Beykoz ormanları ikinci durağım oldu. Araştırmalarım Şile, Belgrat, Aydos ormanlarıyla devam etti. Zamanla Uludağ’dan Erzincan yaylarına, Karadeniz ormanlarından Toros ve Amanos dağlarına kadar yüzlerce ormanlık alanda mantarları araştırdım. Önce 'amanita phalloides-köy göçüren', entoloma sinuatum- ağulu kıvrıkbaş' mantarı gibi yaygın olan en zehirli türleri ve 'boletus edulis-çörek mantarı', cantharellus cibarius 'tavuk ayağı' mantarı gibi en lezzetli türleri yakından öğrenmeye odaklandım. Ardından başta 'cordyceps militaris - tırtıl mantarı', 'ganoderma lucidum - reishi' olmak üzere bazı tıbbi mantarlara yöneldim” dedi.

“Mantarların tadına bakmak bilgi ve deneyim ister”

Ormanlık alanda bulduğu mantarların tadına bakmayı sevdiğini ve bugüne kadar 205 mantar türünü tattığını belirten Güleç, “Zehirli ile zehirsiz mantarı ayır etmek tamamen bilgi ve deneyimle ilgilidir. Ormanda ilk kez gördüğünüz bir mantara denk geldiğinizde doğru tanımlama için iki yol var. İlki yerli ve yabancı kaynakları tarayarak mantarı araştırmaya, tanımlamaya çalışmak. İkincisi de mantarlarla ilgili bilgi ve deneyim sahibi olan uzmanlara sormak. Bir mantar doğru tanımlansa ve türünden emin olunsa dahi ilk kez tüketiliyorsa en fazla 40-50 gram yenilmeli. Neden, tanımlamada yanılıyor olabilirsiniz ya da mantar zehirsiz de olsa alerji yapabilir. Bir de bildiğiniz ve her zaman tükettiğiniz bir mantar dahi olsa pişirmeden önce birkaç tanesini bir kenara koymalısınız. Herhangi bir zehirlenme durumunda bu mantarlar doktora gösterilmelidir” diye konuştu.

“Yeni mantar türleri keşfetmek büyük mutluluk kaynağı”

Türkiye’de yaklaşık 2 bin 500 mantar türünün mikologlar tarafından kayda alındığını ifade eden Naim Güleç, “Her ne kadar Türkiye’de 10 bin mantar türünün yetiştiği ifade edilse de yeni türlere denk gelmek, denk gelinse bile keşfetmek o kadar kolay değil. 10 bine yakın mantarı az çok bileceksiniz ki yeni türü keşfedebilesiniz. Bu nedenle ben de son 10 yıldır, Türkiye için yeni tür keşfini yapmaya gayret ediyorum. Bunlardan ilki mikolog Ilgaz Akata hocaya 2013 yılında gönderdiğim bir ramaria türüydü, kayda alındı. Ardından birçok keşif yaptım. Bazen de şöyle oluyor. Bir arkadaşımız mantar fotoğrafını sosyal medyada paylaşıyor. Onun yeni tür olduğunu fark ediyor ve mikologlara gönderilmesine aracılık ediyorum. Gürkan Göçmen arkadaşımızın bulduğu colus hirudinosus türünün Türkiye için ilk kaydının yapılması bu şekilde olmuştu. Türkiye için yeni kayıt olabilecek birkaç amanita türü kuruttum. İncelemeleri için mikolog hocalarımız Hatıra Taşkın ve Fuat Bozok’a göndereceğim” dedi.

“Mantarlar fobiniz değil hobiniz olsun”

Misel yapısına zarar vermemek kaydıyla mantarın kökünden koparılmasının hiçbir sorun teşkil etmeyeceğini kaydeden araştırmacı Güleç, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Misel yapısına zarar vermeden gerek tanımlama maksadıyla, gerekse temizleme amacıyla mantarları kökünden kopartmak, istiridye mantarı gibi birkaç tür hariç mantarların azalmasına, neslinin azalmasına sebebiyet vermez. Mantarları toplamayı bir ağaçtan elma koparmaya benzetebiliriz. Mantarlar, yer altındaki misellerin bir nevi meyvesidir. Esas ağaç, esas yapı miselyumdur. Mantarı kökünden kopartıp öylece sepete koymuyoruz. Bir çakıyla ve fırçayla iyice temizliyoruz. Köklerini ormanda bırakıyoruz. Yenilmeyen yahut zehirli olanları kopardıksa incelememizi yapıp tekrar doğaya bırakıyoruz. Mantarları kesinlikle sepetle toplamalıyız. Bunun birkaç sebebi var. Birincisi mantarlar hava alacağı için bozulmaz. İkincisi mantarlar ezilmez ve bütün olarak sepette kalır. Üçüncüsü sepetin aralıklarından mantarın sporları ormana yayılır. Bu da gelecek yıl daha fazla mantarın çıkmasına yardımcı olur. Mantar toplamak çok yönlü bir spordur. Hem mantarları yakından tanırsınız hem de doğal trekking yapmış olursunuz. Yön duygunuz gelişir. Zor şartlarla mücadele etme yetiniz gelişir. Mantarları tanıdıkça ormandan çıkmak istemeyeceksiniz. Güzel bir hobi edinmiş olacaksınız. O nedenle biz diyoruz ki mantar fobisini yenmenin en güzel ve sağlıklı yolu mantar hobidir. Herkesi mantar hobiye davet ediyoruz.”

“Tek başınıza mantar toplamak için ormana girmeyin”

Güleç, “Mantar toplamak için ormanlık alanda özellikle telefonların çoğu zaman çekmediği yüksek rakımlı köknarlık alanlarda tek başınıza dolaşmayınız. En büyük riskiniz kaybolmak. Yönünüzü şaşırdığınızda tersiniz döner ve nereye gideceğinizi bilemezsiniz. Güneşi, güneş yoksa ağaçların yosun bağlayan kuzey taraflarına bakarak ilerleyin. Önlem olarak, cep telefonu çekiyorsa, araçtan inince önce arkadaşınızla konum paylaşınız. İkinci büyük tehlike yabani hayvanlar. Unutmayalım ki, ormandaki yabancı biziz, hayvanlar değil. Ayı, domuz, çakal gibi orman sakinleriyle karşılaşmamak için birbirinize bağırarak ormanda ilerleyin. Sizi duyan hayvanlar uzaklaşacaktır. Bir diğer tehlike ise ağaç köklerine takılarak düşmek yahut dikkat etmediğiniz dal/budakların sizi yaralamasıdır. Yanınızda arkadaşınız olursa size yardım edecektir. Bir diğer tehlike ise dağ bayır gezerken kalp krizi dahil bazı rahatsızların ortaya çıkmasıdır. Yine su olmadan ormana girilmemelidir. Su hayattır” dedi.

Yorumlar (0)
banner113
banner130
banner116
18
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 27 Kasım 2021
İmsak 06:27
Güneş 07:56
Öğle 12:56
İkindi 15:25
Akşam 17:47
Yatsı 19:11
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 13 33
2. Hatayspor 13 26
3. Konyaspor 13 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Karagümrük 13 22
7. Başakşehir 14 22
8. Galatasaray 13 21
9. Beşiktaş 13 20
10. Adana Demirspor 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Altay 14 17
13. Kayserispor 14 16
14. Gaziantep FK 13 15
15. Sivasspor 13 13
16. Giresunspor 13 13
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 13 12
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 12 27
2. Ankaragücü 13 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Adanaspor 13 18
10. Menemenspor 13 17
11. Gençlerbirliği 13 17
12. Boluspor 13 16
13. Samsunspor 12 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 12 10
18. Altınordu 13 10
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 12 29
2. Man City 12 26
3. Liverpool 12 25
4. West Ham 12 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 12 19
7. Tottenham 12 19
8. M. United 12 17
9. Brighton 12 17
10. Crystal Palace 12 16
11. Everton 12 15
12. Leicester City 12 15
13. Southampton 12 14
14. Brentford 12 13
15. Aston Villa 12 13
16. Watford 12 13
17. Leeds United 12 11
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 12 8
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 13 30
2. Real Sociedad 14 29
3. Sevilla 13 28
4. Atletico Madrid 13 26
5. Real Betis 14 24
6. Rayo Vallecano 14 23
7. Barcelona 13 20
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Osasuna 14 19
10. Valencia 14 18
11. Espanyol 14 17
12. Villarreal 13 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 14 15
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 14 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 14 9
20. Levante 14 7