Amerika Birleşik Devletleri merkezli Lazer İnterferometre Kütleçekim Dalgası Gözlemevi (LIGO), 10. kuruluş yıl dönümünde önemli bir bilimsel başarıya daha imza attı. LIGO, Avrupa’dan Virgo ve Japonya’dan KAGRA ile birlikte yürüttüğü gözlemler kapsamında, kara deliklerin birleşmesine ilişkin yeni ve dikkat çekici veriler elde etti.

TARİHÎ GÖZLEMLE GELEN TEORİK SINAMALAR

2015 yılında kütleçekim dalgalarını doğrudan tespit eden ilk bilimsel ekip olan LIGO, 10 yıl sonra bu keşfe benzer bir kara delik birleşmesini yeniden gözlemledi. Ancak bu kez, dedektörlerin yıllar içinde artan duyarlılığı sayesinde sinyal çok daha net biçimde kaydedildi.

Araştırmacılar, bu net sinyaller sayesinde Albert Einstein’ın Genel Görelilik Kuramı'na dair benzersiz düzeyde testler gerçekleştirme imkânı buldu.

HAWKİNG'İN ALAN YASASINA GÜÇLÜ KANIT

Gözlem sonuçları, bilim dünyasının saygın dergilerinden Physical Review Letters’ta “GW250114: Hawking’in alan yasasını ve kara deliklerin Kerr doğasını test etmek” başlığıyla yayımlandı.

Çalışmada, kara deliklerin birleşmesi sırasında oluşan kütleçekim dalgalarının frekans yapısı analiz edilerek, ünlü fizikçi Stephen Hawking’in 1971’de öne sürdüğü kara delik alan teoremi için bugüne kadar elde edilmiş en güçlü gözlemsel destek ortaya kondu.

HAWKİNG'İN TEORİSİ NEYDİ?
Hawking, 1971 yılında kara deliklerin yüzey alanına dair bir fizik yasası önerdi:

Bir kara deliğin olay ufku (event horizon) yüzey alanı hiçbir zaman küçülemez, sadece aynı kalabilir ya da büyüyebilir. Yani, kara delikler birleştiğinde veya madde yuttuklarında toplam yüzey alanı artar, ama hiçbir durumda azalmaz.

Bu teoriye göre, kara deliklerin yüzey alanı da zamanla yalnızca artar. Bu yüzden “kara deliklerin ikinci yasası” olarak da anılır. Hawking’in bu fikri, kara deliklerin termodinamik özellikleri olduğunu ve aslında doğa yasalarıyla sıkı bir bağa sahip olduklarını ortaya koyan önemli bir dönüm noktasıdır.