KÜBRA COŞAR
6 Şubat günü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde yaşanan 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki deprem Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya, Diyarbakır, Adana, Kilis ve Elazığ illerinde büyük yıkım ve 45 binden fazla can kaybına sebep oldu. Ardından 21 Şubat’ta Hatay’ın Defne ve Samandağ ilçelerinde yaşanan 6,4 ve 5,8 büyüklüğündeki depremlerde de 6 yurttaşımız öldü. Son olarak merkez üssü Malatya Yeşilyurt olan 5,6 büyüklüğündeki depremde ise 2 kişi hayatını kaybetti. Tüm ülkeyi yasa boğan depremler, Türkiye’nin deprem gerçeğini ve deprem karnesini bir kez daha hatırlattı. Türkiye Cumhuriyeti, tarihi boyunca çok sayıda büyük deprem yaşadı ve on binlerce yurttaş, enkaz altında hayatını kaybetti, şehirler yerle bir oldu... Resmi kayıtlara göre deprem kuşağı Türkiye’deki en yıkıcı depremleri ve can kayıplarını araştırdık.
Kabullenmemiz gereken gerçek: Türkiye bir deprem ülkesi
Dünyada her yıl yaklaşık 500 bin deprem meydana geliyor. Jeolojik açıdan oldukça aktif bir ülke olan Türkiye; Avrasya-Arap-Afrika levhası arasında yer alıyor. Türkiye, sınırları içerisinde Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı ve Batı Anadolu Fay Hattıyla deprem kuşağında bulunuyor.
Yüz yılda yüz binlerce can gitti
Türkiye’nin deprem karnesi araştırıldığında Cumhuriyet kurulduğundan bu yana 7 ve üstü büyüklüğünde çok sayıda deprem yaşandı ve büyük depremlerde resmi kayıtlara göre 127 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Bunun dışında listede yer almayan daha küçük boyutlu depremlerde de can kayıpları yaşandı.
Türkiye’deki büyük depremler
1924 Erzurum depremi
13 Eylül 1924'te Erzurum'a bağlı Horasan'da 6,8 büyüklüğünde bir deprem oldu. 60 kişi hayatını kaybetmiş, 380 binada hasar meydana gelmişti.
1930 Hakkari depremi
Hakkâri'nin sınır bölgesinde gerçekleşen bu depremde 2 bin 514 kişi öldü. Depremin büyüklüğüyse 7,2'ydi. Yaklaşık 3000 bina hasar gördü.
1938 Kırşehir depremi
19 Nisan’da meydana gelen 6,7 büyüklüğündeki deprem 224 can kaybına yol açtı.
1939 Erzincan depremi Türkiye tarihinin en şiddetli depremiydi
Türkiye'nin bu yüzyılda yaşadığı en şiddetli deprem olan Erzincan depremiydi. 27 Aralık’ta meydana gelen 7,9 büyüklüğündeki depremde 32 bin 968 kişi hayatını kaybetti, 100 binden fazla kişi ise yaralandı. 116 bin civarında bina yıkıldı. Erzincan depremi, dünyada meydana gelen büyük depremlerden biri olarak sayılıyordu.
1942 Tokat Erbaa depremi
Büyüklüğü 7,0 olan bu depremde 3 bin kişi ölmüş, yaklaşık 6 bin 300 kişi de yaralanmıştı.
1943 Tosya Ladik depremi
26 Kasım 1943’te Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana gelen 7,2 şiddetindeki Ladik Depremi'nde 4 bin kişi ölmüştü.
1944 Gerede depremi
1 Şubat 1944’te meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Bolu Gerede depreminde 3 bin 959 kişi öldü, çok sayıda insan evsiz kaldı.
1946 Varto depremi
31 Mayıs 1946’da yaşanan 5,9 büyüklüğündeki Varto ve Hınıs depreminde, 839 can kaybına yol açmıştı.
1966 Varto depremi
1966’da Muş Varto'nun karşılaştığı bu en şiddetli depremde 2 bin 394 kişi öldü bin 489 kişi yaralandı. 19 Ağustos 1966’da yaşanan deprem 6,9 büyüklüğündeydi.
1970 Kütahya Gediz depremi
Gediz'de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremin ortaya koyduğu bilanço, bin 86 ölü, bin 260 yaralıydı.
1971 Bingöl depremi
Merkez üssü Bingöl olan bu depremde 878 kişi öldü. Depremin büyüklüğü 6,8’di.
1975 Lice depremi
Diyarbakır Lice’de 2 bin 385 kişinin öldüğü 3 bin 339 kişinin yaralandığı depremin büyüklüğü 6,6’ydı.
1976- Muradiye depremi
Van’da yaşanan en büyük depremlerden biri olan bu depremin büyüklüğü 7,2 olarak ölçüldü. Can kaybı 3 bin 840'tı.
1983 Erzurum Kars depremi
6,9 büyüklüğündeki depremde bin 155 kişi öldü.
1992 Erzincan depremi
Erzincan ile birlikte Tunceli'yi de vuran bu deprem, 6,8 büyüklüğündeydi. Depremde 653 kişi yaşamını yitirdi.
1995 Dinar depremi
6,1 büyüklüğündeki Dinar depreminde 90 kişi hayatını kaybetti.
1998 Ceyhan depremi
1998 Adana Ceyhan depremi 6,2 büyüklüğündeydi. Depremde Adana'da 128 Osmaniye'de 7 Mersin'de 4 Hatay'da 5 kişi öldü.
En büyük felaketlerden 17 Ağustos 1999 depremi
Türkiye tarihinin en büyük depremlerinden olan 17 Ağustos 1999 depreminin merkez üssü Kocaeli Gölcük’tü.
17 Ağustos 1999 Salı günü saat 03.02'de 7,4 büyüklüğünde meydana gelen ve 45 saniye süren Marmara Depremi; Kocaaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul ve Düzce'de yıkıma neden oldu. Depremde Bursa'da da 268 kişi ölmüştü.
Deprem Marmara Bölgesi'nde, Ankara'dan İzmir'e kadar geniş bir alanda hissedildi. Resmî raporlara göre 17.480 ölüm ve 23 binden fazla yaralanma yaşandı. Binlerce insan evsiz kaldı. 285.211 ev, 42.902 iş yeri hasar gördü. 2010 yılında yayımlanan Meclis araştırması raporuna göre 18.373 kişi öldü. 48 bin 901 kişi ise yaralandı.
3 ay sonra 12 Kasım 1999 Düzce depremi de büyük bir yıkıma sebep oldu. 7,2 büyüklüğündeki depremde, 894 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 679 kişi yaralandı. Deprem, Ukrayna’dan da hissedilmişti.
2000 Çankırı depremi
Yeni yüzyılın ilk depremi 6.1 büyüklüğünde gerçekleşmişti. 2 kişinin hayatını kaybettiği depremde, bin 766 kişi de yaralandı.
2003 Bingöl depremi
6,4 büyüklüğündeki depremde ölü sayısı 176, yaralı sayısı 520’ydi. Çeltiksuyu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu çökmüş, 84 öğrencinin enkaz altında can vermesi Türkiye’de büyük bir üzüntüye sebep olmuştu.
2011 Van depremi
2011 yılında Van’da iki ayrı deprem oldu. 23 Ekim’de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki deprem 25 saniye sürdü ve 601 kişi hayatını kaybetti. Birçok insan evsiz kaldı ve farklı yerlere göç etti. Ekim’deki depremin ardından Van, 9 Kasım 2011’de büyük bir depremle daha sarsıldı. Merkez üssü Edremit ilçesi olan 5,6 ile sallandı.
2020 Elazığ depremi
24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ'ın Sivrice ilçesinde 6,8 büyüklüğündeki depremde 41 kişi öldü. Elazığ’da meydana gelen depremde Malatya başta olmak üzere Adıyaman, Adana, Batman, Bingöl, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Mardin’den hissedildi.
2020 İzmir depremi
Yakın tarihte meydana gelen depremlerden biri de İzmir depremiydi. 2020 Ege Denizi Depremi, 30 Ekim 2020 günü, 14.50’de merkez üssü Yunanistan'ın Sisam Adası açıklarında İzmir'in Seferihisar ilçesine 23 km mesafede 6,6 büyüklüğünde meydana geldi. Türkiye ve Yunanistan’da toplam 119 kişinin ölümüne ve bin 53 kişinin ise yaralanmasına neden oldu. İzmir depreminin akıllara kazınan kısmı ise 36 kişinin Rıza Bey Apartmanı enkazında ölmesiydi. Dava hala devam ediyor.
Asrın felaketi: 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler
6 Şubat 2023’te merkez üssü Kahramanmaraş Pazarcık olan 7,7 büyüklüğündeki deprem saat sabaha karşı 4.17’de meydana geldi. 7,7'lik bu depremin ardından saat 13.24'te bir deprem daha meydana geldi. Merkez üssü Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesi olan depremin büyüklüğü 7,6 olarak kaydedildi. İkinci deprem artçı değil yeni bir sarsıntıydı. Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Malatya, Diyarbakır, Adana, Kilis ve Elazığ illerinde büyük yıkıma neden oldu. 11 il afet bölgesi ilan edildi ve depremin ardından OHAL kararı alındı.
Deprem sonrası 4. seviye alarm verilerek ulusal ve uluslararası yardım çağrısı yapıldı. Türkiye’deki birçok belediye, STK, yardım kuruluşu, arama kurtarma ekipleri deprem bölgesine gitti. 20’den fazla ülke de arama kurtarma ekiplerini Türkiye’ye sevk etti.
Merkez üssü Kahramanmaraş olan ve on binlerce kişinin ölümüne neden olan depremlerden 15 gün sonra bölge bu kez de Hatay merkezli iki şiddetli depremle sarsıldı. 20 Şubat Pazartesi akşamı ilk olarak 20.04'te merkez üssü Hatay'ın Defne ilçesi olan 6,4 büyüklüğünde; daha sonra da 20.07'de Hatay'ın Samandağ ilçesinde 5,8 büyüklüğünde depremler yaşandı. Depremde 6 kişi öldü. Son olarak Malatya'nın Yeşilyurt ilçesinde 5,6 büyüklüğündeki depremde 2 kişi hayatını kaybetti.
Kahramanmaraş merkezli depremlerde 1 Mart itibariyle 45 bin 89 can kaybımız var.
Deprem, 11 ilde büyük bir yıkıma neden oldu. Kentlerin tarihi dokusu yerle bir oldu. 45 binden fazla yurttaş enkaz altında hayatını kaybetti. Çok sayıda kişi ailesini, çocuklarını, anne babasını, yakınlarını kaybetti, evsiz kaldı.
Türkiye 6 Şubat’tan bu yana kayıplarına ağlarken aynı zamanda da dayanışmayla depremin yaralarını sarmaya çalışıyor.
Artçı sarsıntıların devam ettiği bölgede daha fazla can kaybının olmaması için dua ederken, bir yandan da Marmara’da büyük bir yıkımın yaşanacağı İstanbul depremini bekliyoruz. Deprem uzmanları, yerbilimciler uyarıyor: Deprem geliyor…
